jeroensjourney2.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
Welcome to Jeroensjourney 2!
Dear reader, Beste lezer,
 
Welcome to the weblog that follows on jeroensjourney.punt.nl. Here I will update you on my experiences in Thailand and India, and my personal inner or spiritual journey. After my healing journey described on jeroensjourney.punt.nl (with also information about Buddhism, meditation, Taoism and other healing practices), this weblog, from early 2007, relates about further healing and spiritual growth for an increasingly happy and true life.
 
With love from Asia,
 
Jeroen Deva Geetesh (jeroensjourney@gmail.com)
(I check this e-mail not very often, so let me know, on my blog, that you sent me an e-mail)
 
P.S.:
Je reactie is van harte welkom!     
Reactions are very welcome!
Ontwaken en verlichting - wat is het verschil?
Het verschil tussen ‘awakening’ en ‘enlightenment’

Ik schrijf normaliter in het Engels, maar omdat ik deze blog schrijf op verzoek van een bezoeker op mijn weblog - dank voor de vraag Omnipleasant - gaat deze even in het Nederlands. Dus bij deze een poging een antwoord te geven op de lastige vraag over het verschil tussen ‘ontwaken’ en ‘verlichting’.
Opmerkingen vooraf

Eerst even een paar belangrijke opmerkingen vooraf.

-    Ten eerste, ik vermoed dat dit duidelijk is voor de vraagsteller, maar toch even ten overvloede voor alle lezers: Alles wat ik hier schrijf, maar zeker als het gaat om zaken als awakening en enlightenment, is een poging te beschrijven wat eigenlijk niet te beschrijven is. Zoals bij iedere ervaring het geval is zijn woorden zeer beperkte middelen om die ervaring te delen. Probeer iemand die nooit aardbeien heeft gegeten maar eens uit te leggen hoe aardbeien smaken. Ondoenlijk! Het blijft dus sowieso bij mijn beste poging.

Wees je er dus van bewust dat het idee dat je in je hoofd maakt van wat ik hier opschrijf niet hetzelfde is als datgene waarover ik schrijf vanuit mijn eigen ervaring. Desalniettemin kunnen woorden natuurlijk dienen als pointers, en derhalve wel zinvol zijn op het spirituele pad. Maar je kunt nooit waakzaam genoeg zijn voor de valkuil van de vinger zien voor de maan waar de vinger naar wijst.
Even een extreem voorbeeld ter verduidelijking. Als je het woord ‘God’ gebruikt heeft iedereen een ander idee van waar je het over hebt. Zo’n woord wordt daarmee in feite betekenisloos maar toch denken mensen dat hun geloof in dat woord met hun eigen individuele of een andere geleende interpretatie realiteitsgehalte heeft. Dit is een voorbeeld van hoe woorden in de weg kunnen staan van datgene waarnaar ze verwijzen.

-    Ten tweede moet ik hier vermelden dat ik wel uit eigen ervaring over awakening - ik vind het Engelse woord toch wel veel mooier - kan schrijven, maar niet over verlichting. Dus over verlichting schrijf ik ook ‘geleende’ woorden en niet geheel vanuit mijn eigen ervaring.
Maar de heuvel van awakening geeft wel uitzicht op de berg van verlichting, zou je kunnen zeggen. Dus een deel ervaring zit wel in mijn schrijfsels over verlichting omdat ik de eerste, belagrijke, stappen heb gezet.

-    Ten derde is het zo dat veel masters, goeroes of spirituele leraren awakening (ontwaken) en enlightenment (verlichting) als synoniemen gebruiken. Op zich is daar helemaal niets mis mee. Voor iets dat sowieso nauwelijks in woorden te vatten is kun je natuurlijk om het even welk woord gebruiken. Maar dan nog is het wel handig als je weet of de schrijver of spreker deze begrippen als synoniemen of als pointers voor iets verschillend gebruikt.
Dolano, mijn laatste spirituele master, maakt een duidelijk onderscheid tussen awakening en enlightenment. Over dat onderscheid schrijf ik hier.


Awakening of wakker worden uit de droom

Goed, van start dan maar. In de terminologie van Dolano is ‘awakening’ wat plaatsvindt als je herkent ‘wie je bent’. Of in Dolano’s woorden: ‘When you recognise who am I.’ Nu vermoed ik dat vrijwel niemand die dit leest hier veel wijzer van wordt. Ik had me zelf, na jarenlang zeer intensief mediteren, retreats, workshops, therapie, groepen, ‘naar binnen kijken’, spirituele groei, etc, etc., nog nooit echt serieus met deze vraag bezig gehouden. Het Boeddhistische ‘anatta’, ‘er is geen zelf en er is geen ziel’, was voor mij voldoende. En wie of wat dan ‘zich bewust’ is van alles wat ik ervaar en zie? In mijn meditaties kwam ik tot de conclusie dat ‘ik’ hetzelfde is als de ‘getuige’. Of zoals Osho het zegt: ‘the witness’.
Dolano leidde ons door een gewaarwoordingsproces, zelf noemt ze het “investigation”, waarbij wij, de deelnemers van de Intensive Satsang, herkenden “who am I”. En ik kan alvast verklappen: Het is niet de “witness” of de “observer “.

Tot mijn eigen verbazing had deze ogenschijnlijk simpele gewaarwording enorme gevolgen. Deze ene ontdekking is wat Dolano ‘awakening’ noemt. Vrijwel alles wat ik in de vorige drie weblogs beschrijf is een gevolg van dit ene moment van ontwaken.

De ontdekking is dat ‘wie of wat ik ben’ onveranderlijk is. Zoals iedere serieuze meditator al ontdekt heeft ben ik niet mijn lichaam (met een arm minder ben ‘ik’ niet minder of wezenlijk anders), ben ik niet ‘the mind’, mijn denken (als ik niet denk ben ik er nog steeds) en ook niet mijn emoties en gevoelens. Boeddha legt dat uit door de nadruk te leggen op impermanence. Al deze dingen, lichaam, mind en emoties veranderen voortdurend en kunnen dus niet zijn wie ik ben. Maar die ontdekking is, of ten minste voor mij was, toch meer een rationele deductieve ontdekking, meer gebasseerd op ratio dan op een diep weten dat dit waar is. Ondanks het begrip dat ik had voelde ‘ik’ me nog steeds aangevallen als iemand me beledigde en was ‘ik’ ziek als mijn lichaam met griep kampte. In beide gevallen volledig geidentificeerd met ‘de beledigde’ en ‘mijn zieke lichaam’. 
Weten wie ik ben betekent dat al die dingen ‘mij’ (who am I) niet raken. Weten ‘wie ben ik’ betekent dat de visie juist is en dat maakt dat het hele leven en de hele wereld er anders uitzien.

Praktisch, even iets heel anders, is het zichtbaar in de ogen van de awakened ones. Ook in mijn geval, en dat van anderen in de Intensive, was het verschil heel duidelijk te zien. In mijn ervaring betekende awakening verder eerst vooral een ongekend stille ‘mind’. Van het ene op het andere moment was van mijn drukke kwebbelende mind niet veel meer over. Eckhart Tolle heeft het in die context over de ‘silence behind everything’. Daarnaast was er een soort ‘helderheid’ waarbij alles er ‘echter’ en ‘scherper’ uitzag. Ik weet het, dit is absoluut niet in woorden te vatten, maar veel dichterbij dan dit kom ik niet. Nu ben ik er aardig aan gewend maar nog steeds is de niet verkleurde werkelijkheid onvoorstelbaar mooi en ongewoon gewoon.

Er zitten hier en daar nog wel wat haken en ogen aan wat ik hierboven schreef maar veel beter dan dit kan ik het niet kort beschrijven. Dus tot zover awakening, ontwaken, wakker worden uit de droom.


Enlightenment of verlichting

‘Maar wat is dan verlichting?’ Zul je je nu misschien afvragen. Met awakening gebeurde er behalve de herkenning van ‘who am I’ nog iets. Een deel van de mind, het denken, was bevrijd. Ik beschreef dat al in de ervaring van ‘een stille mind’. Weinig gedachten en een diepe soort achtergrond stilte.
‘Wat heeft dat nu te maken met weten wie je bent?’, zou je je af kunnen vragen. Het antwoord op die vraag is dat, zeker voor de zoeker op het spirituele pad, een belangrijk deel van de mind voorheen bezig was met ‘je’ te helpen. In dit geval helpen met een Boeddha, een verlichte te zijn of te worden.  Meer praktisch betekent het bezig zijn met dingen als ‘gecentered zijn’, ‘in het hier en nu leven’, ‘bewust zijn’, ‘alles accepteren’, ‘liefdevol zijn’, ‘authentiek zijn’ wat je ook maar onder verlicht gedrag en persoonlijke of spirituele groei schaart. Dit is zelfs waar voor mensen die niet ‘officieel’ op het spirituele pad wandelen.
Met ontwaken valt het meeste daarvan weg, als je weet wie je bent hoeft dat allemaal niet meer, en dus komt er als het ware ‘mind-capaciteit’ vrij. Dit is een gedeeltelijke bevrijding van de mind.

Tijdens de 30 dagen durende Intensive Satsang met Dolano is het laatse en grootste deel van de tijd gereserveerd voor onderzoeken (‘investigations’) om de mind te helpen verder bevrijd te worden van zaken die zijn taak niet zijn. Dolano zegt het als volgt: ‘God is in a coma and thus the mind has to do all the work’. En ‘all the work’ is ‘trying to be a Buddha, trying to become, trying to grow, etc., etc.’.
Dus wat is dan verlichting? Verlichting is de volledige bevrijding van de mind.
Na awakening is het belangrijkste deel van de visie juist. Je weet ten minste wie je bent. Maar op tal van punten zijn er nog illusies en is er nog een verkeerde visie. Adyashanti heeft het in die context geloof ik over ‘unresolved karmic load’ of ‘resten van egoic structure’ die nog niet opgelost zijn.

Met awakening, veel schreef ik al in vorige weblogs, valt al heel veel van wat niet echt is, niet waar is, wat een creatie is, een product van het denken en verbeeldingsvermogen is, weg. Maar nog niet, noodzakelijkerwijs alles.  Dit wegvallen van alle illusie is wat de masters  ‘wakker worden uit de droom’ noemen.  We dachten dat wat we droomden (dachten, creerden, ons voorstelden) werkelijk was, maar dat bleek plotseling niet het geval toen we uiteindelijk volledig wakker werden. Quite a schock indeed!

Zoals ik het zelf zie gaat het, wat het onverlichte deel betreft, om zaken waar je nog niet ‘vrij’ bent. Verlichting is totale bevrijding, bevrijding van de mind. Awakening is slechts een grote stap voorwaarts richting die bevrijding, maar betekent dus niet totale bevrijding.
Een mogelijk voorbeeld: Stel dat ik heel bijgelovig was. Ik liep niet onder ladders door en bij het zien van een zwarte kat ging ik gauw weer terug naar huis. Dit bijgeloof is ergens in het verleden ontstaan. Misschien een ouder die dat in mijn hoofd plantte toen ik jong was maar het had ook het gevolg kunnen zijn van een ervaring zoals een ongeluk dat ik kreeg na het zien van een zwarte kat. Dit is dus de ‘karma’ waar Adyashanti over spreekt. De oorzaak, een ongeluk na het zien van een zwarte kat, kreeg een gevolg, het diepgewortelde geloof dat zwarte katten ongeluk brengen. Met dit voorbeeld zie je ook meteen dat karma niets met vorige levens te maken hoeft te hebben.

Dit zou je dus een voorbeeld kunnen noemen van ‘wrong vision’. In Dolano’s words: ‘nothing means anything’. Stel dat ik na awakening nog steeds niet onder die ladder door durf te lopen, dan is dat een duidelijk voorbeeld van ‘karmic load’ of ‘egoic structure’ dat nog niet opgelost is. Dit bijgeloof heeft namelijk geen realiteit, het is alleen iets ouds in mijn hoofd.
Andere voorbeelden van karmic load kunnen zijn allerlei angsten en neuroses. Ikzelf had voordat ik op het spirituele pad kwam enorme last van verlatingsangst. Je kunt talloze andere voorbeelden noemen van angsten, gewoonten en zovoorts die een oorzaak in het verleden hebben maar niets met de huidige realiteit te maken hebben. Die vallen met verlichting weg.
Dat betekent overigens niet dat er geen angst meer is. Als je op het punt staat een afgrond in te rijden zal ook de bodymind van de verlichte reageren met angst. Nu echter is het een reele en adequate reactie in de gegeven situatie.

Al deze programeringen hebben niets met ‘truth’, ‘waarheid’ en ‘who am I’ te maken, maar zijn slechts . Het bewuste of onbewuste geloof dat deze zaken iets te maken hebben met wie of wat je bent, je in wat voor manier ook definieren, is waar de visie ‘verkeerd’ is en waar we vast zitten.
Uiteindelijk is verlichting niets anders dan ‘total mental and emotional sanity’. ‘Pure health’. Het is de dingen zien zoals ze zijn.

En dan, heel belangrijk, is er ook nog het zogenaamde ‘eenheidsbewustzijn’. Het bewustzijn dat er geen scheiding is tussen ‘mij’ (dat is who am I) en al het andere in het universum. Ook dit hoort bij verlichting en niet per se bij ontwaken. Zelf heb ik het idee dat hier bij mij, ondanks dat ik begrijp dat het niet anders kan zijn, het kwartje nog niet helemaal gevallen is.

Tot slot, voor alle duidelijkheid. Voorzover ik weet leidt bij de meeste mensen awakening niet uiteindelijk tot verlichting. Bij Dolano zat er een jaar of 3 tussen, bij Adyashanti geloof ik zelfs 7 jaar en bij velen gebeurt die volledige bevrijding dus nooit. Maar dat mag de pret niet drukken. Awakening is voor mij in ieder geval al een geschenk dat ik nooit had verwacht ooit te mogen  ontvangen. Zonder Dolano was dit ook vrijwel zeker nooit gebeurd.

Ik hoop dat dit enige duidelijkheid schept. Lastige materie om onder woorden te brengen. Daarnaast is dit ook vooral mijn begrip van de materie. Sommige dingen die ik opschreef weet ik met absolute zekerheid uit eigen ervaring en op eigen autoriteit, anderen echter zijn meer gebasseerd op begrip en deductie.
 
Zelf heb ik alle investigations van Dolano thuis en kan hiermee dus verder om verdere bevrijding van mijn mind te realiseren. Waartoe dit uiteindelijk leidt? Net als bij iedere stap op het spirituele pad heb ik ook nu geen flauw idee....

Reacties

Omnipleasant op 16-05-2011 09:43
Bedankt voor de uiteenzetting Jeroen! Ik vraag me af of je je ergens herkent in het Theravada model (path 1-4, stream entry ...) ? Dat is de enige "map" waar ik een beetje vertrouwd mee ben. Volgens meditatieleraars als Daniel Ingram en Kenneth Folk betekent 4th path of 'verlichting' volgens het Theravada model niet het eindpunt. Zolang je leeft, zal er werk zijn aan je gewoontes, patronen ...
jeroensjourney2 op 16-05-2011 13:49
Hoi Omnipleasant,

Ik moest er even voor zoeken maar hier op wikipedia is er een uitleg.
Nee, ik herken me hier nergens in. Wel kan ik me herinneren in mijn Theravada meditations retreats in Thailand dat sommige dhamma talks hierover gingen. Jnanas en allerlei andere gecompliceerde zaken waar ik niet veel mee kon.
Ik weet niet waar dit allemaal vandaan komt.Of Buddha zelf hierover sprak of dat dit later door Buddhisten is badacht. Geen idee.

Voor mij was het mooie van Boeddha's pad de simplicity van gewoon de activiteit in 'de mind' observeren en er niet gehecht aan te raken. Bepaalde filosofische teachings zoals over Dhukkha, desire, impermanence en nog zo wat vond ik ook voor mijn meditatie en in het dagelijks leven erg zinvol.
Het allerbelangrijkste dat Boeddha in mijn opinie gezegd heeft was:
"Don't believe me, don't believe anybody, only trust your own direct experience".

Het is mijn indruk, en het zou kunnen dat ik er naastzit natuurlijk, dat deze modellen over verlichting niet van Buddha komen maar later door onverlichte Boeddhisten is ontwikkeld. "Groping in the dark" zou Osho zeggen, proberen zij een model op te stellen voor iets wat zij zelf niet hebben ervaren. Het is dus een produkt van de mind.
Het idee dat het proces van verlichting in nette stapjes verloopt waarbij de 'defilements' een voor een wegvallen.... Dit is wat de mind doet. We nemen de tweedehands werkelijkheid (gehoord van een verlichte master) en proberen die te stoppen in een consistent en logisch systeem of model. Aan het einde van de exercercitie is er niets meer over van de werkelijkheid waarna de woorden zouden moeten verwijzen.
Zo gaat het met alle religies. En dan gaan tot overmaat van ramp de gelovigen niet de 'practice' van de verlichte grondlegger doen om zelf de waarheid te vinden maar bestuderen ze alle ruis en filosofieen die er door de eeuwen heen rondom zijn ontwikkeld.

Boeddha betekent 'de ontwaakte' maar het komt vrijwel nooit voor dat een Boedddhist ontwaakt. Als je hoofd vol zit met ideeen en systemen en modellen over verlichting en wat niet al, dan wordt het wel erg moeilijk om de simpele waarheid nog te zien.

Ik heb overigens veel geschreven over Boeddhisme en mijn begrip ervan op mijn vorige weblog zie hier bijvoorbeeld.
jeroensjourney2 op 16-05-2011 17:50
Nog even over 'het eindpunt' van de '4th path of enlightenment' en 'werken aan gewoontes en patronen' in jouw reactie. 

Of er met verlichting een eindpunt bereikt wordt weet ik natuurlijk niet. Ik ben daar per slot van rekening (nog) niet, dus erg zinvol om daarover te speculeren is het niet. Zoals gezegd kan ik alleen maar kijken waar ik nu ben en van hieruit terug kijken.

Maar awakening is al een eindpunt in de zin dat zaken als transformatieve groepen en workshops, therapie en meditatie wegvallen. Dat ten minste is mijn ervaring en is waarom Dolano het heeft over het 'einde van het pad'.
Verder natuurlijk gaat de ontwikkeling, 'het verder bevrijden van de mind' door tot (eventueel) verlichting.

Wat werken aan 'gewoontes en patronen' betreft. Dat is nu eigenlijk voor mij al grotendeels weggevallen, maar misschien anders dan jij het je voorstelt.
Veel gewoonten en patronen zijn voor mij nu al weggevallen.

Maar er is nog iets. Op het pad werken we aan gewoontes en patronen in de zin dat we die willen veranderen. Met awakening en een gedeeltelijke bevrijding van de mind, zo is mijn ervaring, valt die desire, ten minse grotedeels weg.
Dit komt omdat, met weten wie je bent, al die gewoonten en patronen veel minder belangrijk worden. De identificatie, het idee dat jij dit bent, valt weg. Daarmee komt een acceptatie (unconditional acceptance noemt Dolano het) dat die dingen er nu eenmaal zijn.

Kortom het WERKEN valt zeker al veel eerder weg. Of al die patronen en gewoonten uiteindelijk wegvallen weet ik eigenlijk niet, ook al beschrijf ik dat wel zo in deze weblog, maar dat was vooral een extrapolatie van mijn ervaringen tot nu to sinds awakening.

Omnipleasant op 17-05-2011 20:42
Ik mailde even naar journeyjeroen@yahoo.com, maar kreeg een melding dat dit adres niet meer bestaat, dus zet ik het hier even.  Bedankt voor je uitvoerige antwoorden. Ik ben van plan nog comments te plaatsen, maar ik heb momenteel geen tijd om dat behoorlijk te doen. Tot later!
jeroensjourney2 op 18-05-2011 20:48
Geen probleem Omnipleasant.Het blijkt inderdaad dat yahoo e-mailaddressen opdoekt als je ze enige tijd niet bekijkt.
Als je wilt mailen kun je dat doen op jeroensjourney@gmail.com. Maar laat me dan even weten dat je gemaild hebt op mijn weblog want die check ik niet zo vaak.

Groeten,
 
Jeroen
Michael op 16-07-2011 07:50
Hoi Jeroen, Heb je een mailtje gestuurd naar je gmail, mede over je ervaring de osho meditation resort, mede omdat ik hele verschillende ervaringen lees, een hollander zal ik beter begrijpen ;-) Vriendelijk groet, Michael
Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl